Blog · 16 november 2026

Freelancer in de zorg of een andere sector: waarom de VOG-route kan verschillen

Als freelancer wil je weten of je de VOG-aanvraag zelf bij Justis kunt starten, of dat een opdrachtgever die eerst voor je moet klaarzetten. Dat hangt niet alleen af van de sector, maar ook van het soort werk dat je doet. Bij het vergelijken van VOG-aanvragen voor zelfstandigen per sector helpt het om die twee vragen uit elkaar te houden.

Een rechtstreekse aanvraag is namelijk niet voor iedere zelfstandige beschikbaar. Werk je in de zorg, dan kan de uitzondering relevant zijn; in andere sectoren kan de route via een opdrachtgever of organisatie lopen. Kijk daarom eerst waar je werkzaamheden onder vallen en bepaal daarna wie de aanvraag moet klaarzetten.

Welke sector geeft toegang tot de rechtstreekse route?

De mogelijkheid om als freelancer rechtstreeks bij Justis een VOG aan te vragen geldt volgens de beschikbare informatie voor drie werkgebieden: gezondheidszorg en welzijn van mens en dier, juridische dienstverlening en financiële dienstverlening. Een zelfstandige in een van die gebieden kan dus nagaan of de rechtstreekse route bij diens werkzaamheden past. Het gaat om afgebakende werkgebieden, niet om een algemene uitzondering voor iedereen die als zzp’er werkt.

Voor gezondheidszorg en welzijn van mens en dier noemt Justis specifiek screeningsprofiel 45. Voor juridische dienstverlening is dat profiel 55 en voor financiële dienstverlening profiel 95. Die nummers horen bij de genoemde werkgebieden; ze zijn geen algemene profielen voor iedere freelancer. Als je wilt weten of de uitzondering op jouw situatie van toepassing is, begin dan dus met de aard van je werk en het werkgebied waarin dat valt.

Een freelancer in de zorg kan de rechtstreekse route daarom onderzoeken, maar de sectornaam alleen geeft nog geen volledig antwoord. De bron koppelt de mogelijkheid aan gezondheidszorg en welzijn van mens en dier en noemt daarbij profiel 45. Als jouw werk daaronder valt, is dat de relevante categorie om te controleren. De volgende stap is niet om op basis van alleen je functietitel een profiel te kiezen, maar om je concrete werkzaamheden mee te nemen.

Werk je als zelfstandige buiten deze drie gebieden, dan kun je niet automatisch dezelfde rechtstreekse route bij Justis gebruiken. Dat geldt bijvoorbeeld voor zelfstandige IT-consultants, bouwprofessionals, docenten en zakelijke adviseurs. In zulke gevallen kan een opdrachtgever of andere organisatie de aanvraag klaarzetten, of kan een andere geldige aanvraagroute nodig zijn. Dat je freelancer bent, betekent dus niet op zichzelf dat je de aanvraag ook zelf bij Justis kunt starten.

Houd ten slotte onderscheid tussen zelf starten en zelf afronden. Een organisatie kan de digitale aanvraag voor je klaarzetten, waarna jij die verder afhandelt; dat is iets anders dan zelf rechtstreeks bij Justis beginnen. Controleer daarom eerst of jouw werkgebied onder een van de drie genoemde uitzonderingen valt. Valt het daarbuiten, vraag dan na bij de opdrachtgever of organisatie welke aanvraagroute voor jouw opdracht wordt gebruikt.

Waarom werkzaamheden en screeningsprofiel ertoe doen

Een functietitel beschrijft niet altijd wat je in de praktijk kunt doen. Bij het kiezen van een screeningsprofiel is daarom van belang welke taken en bevoegdheden bij jouw opdracht horen. Twee freelancers kunnen allebei bijvoorbeeld als IT’er worden aangeduid, terwijl hun toegang tot systemen en gegevens sterk verschilt. Alleen de titel geeft dan onvoldoende houvast om te bepalen welk profiel bij het werk past.

Stel dat de ene IT-freelancer algemene toegang tot een systeem heeft. De andere beheert beveiligingsinstellingen en kan medische gegevens inzien. Hoewel hun functietitel gelijk is, verschillen hun bevoegdheden en daarmee het risicoprofiel dat bij hun werkzaamheden hoort. Dat voorbeeld maakt duidelijk waarom je niet zonder meer het profiel van een collega met dezelfde titel kunt overnemen.

Breng daarom eerst concreet in kaart wat je tijdens de opdracht doet en waartoe je toegang krijgt. Denk aan het verschil tussen gewone systeemtoegang en het beheren van instellingen of het kunnen raadplegen van gevoelige gegevens. Dit is geen uitnodiging om zelf een profiel te kiezen op basis van een losse taak: het laat zien welke informatie relevant is wanneer het passende screeningsprofiel wordt bepaald.

De sector geeft daarbij een kader, maar de functietitel alleen lost de keuze niet op. Voor gezondheidszorg en welzijn van mens en dier, juridische dienstverlening en financiële dienstverlening noemen de bronnen specifieke profielen: respectievelijk 45, 55 en 95. Welke daarvan bij jouw situatie hoort, hangt samen met het werkgebied en de werkzaamheden. Behandel de nummers dus niet als algemene profielen voor iedere freelancer met een vergelijkbare titel.

Neem je opdrachtomschrijving en bevoegdheden mee wanneer je wilt nagaan welk profiel van toepassing is. Als je titel breed is of je taken afwijken van wat die titel doorgaans suggereert, beschrijf dan wat je daadwerkelijk doet. Zo voorkom je dat een functienaam de enige basis wordt voor de profielkeuze; de concrete opdracht blijft het relevante vertrekpunt.

Wie zet de aanvraag klaar en welke gegevens controleer je?

De aanvraag kan door een organisatie digitaal worden klaargezet. Daarna handel jij die verder af; dat is een andere route dan zelf rechtstreeks bij Justis beginnen. Bij een opdracht via een bemiddelingsbureau kunnen meerdere partijen betrokken zijn: het bureau, de eindklant en jij als freelancer. Ga er daarom niet automatisch van uit dat de organisatie die de opdracht uitvoert ook op de aanvraag moet staan.

Vraag vooraf schriftelijk welke partij de aanvraag verlangt en welke organisatiegegevens op de aanvraag moeten komen. Dat is vooral relevant als het bureau de VOG vraagt, terwijl je het werk bij een eindklant uitvoert. Laat de betrokken partij bevestigen welke organisatie op de aanvraag hoort. Zo hoef je niet zelf te raden welke naam of gegevens in deze keten bedoeld zijn.

Controleer de bevestigde gegevens voordat je verdergaat. Kijk of de genoemde organisatie overeenkomt met wat het bureau of de andere betrokken partij schriftelijk heeft aangegeven. Als de instructies niet duidelijk maken wie de aanvraag klaarzet of welke organisatiegegevens nodig zijn, vraag dan om verduidelijking voordat je de aanvraag afhandelt. Vul die onduidelijkheid niet zelf in door de eindklant te kiezen.

Een eigen eenmanszaak kan volgens de bron binnen de rechtstreekse zzp-route van Justis worden gebruikt voor zorg, financiële of juridische dienstverlening. Dat betekent niet dat je in iedere sector zelf rechtstreeks kunt starten. Buiten die genoemde werkgebieden kan een organisatie de digitale aanvraag klaarzetten; jij rondt die vervolgens af. Houd dus onderscheid tussen wie de aanvraag start en wie de gegevens controleert en de aanvraag verder afhandelt.

Wil je ondersteuning bij het digitaal indienen, dan kun je bij VOG Digitaal Aanvragen nagaan welke hulp de dienst biedt. Je kunt een VOG ook zelf rechtstreeks aanvragen via Justis of je gemeente. Welke route je volgt, hangt mede af van je werkgebied en van de instructie van de organisatie die de VOG verlangt. Bevestig daarom eerst wie de aanvraag klaarzet en welke organisatiegegevens daarbij horen.

Wanneer vraag je opnieuw een VOG aan?

Een bestaande VOG is niet automatisch bruikbaar voor elke nieuwe opdracht. De verklaring is verbonden aan de organisatie en het screeningsprofiel waarvoor je aanvraag is gedaan. Verandert een van die gegevens, dan kan de nieuwe opdrachtgever een andere verklaring verlangen. Dat geldt ook als je hetzelfde soort werk blijft doen: de formele eisen kunnen per opdrachtgever verschillen.

Stel dat je als freelancer al een VOG hebt en een nieuwe zorgopdracht aanneemt. Controleer dan eerst of de nieuwe opdrachtgever die bestaande verklaring accepteert. Vraag ook of de werkzaamheden onder hetzelfde screeningsprofiel vallen en of de afgiftedatum recent genoeg is. Zo voorkom je dat je op basis van alleen de aanwezigheid van een VOG aanneemt dat de aanvraag voor deze opdracht is afgerond.

De organisatie die om de VOG vraagt, bepaalt hoe recent de verklaring moet zijn. Er is geen vaste wettelijke geldigheidsduur. De gevraagde recentheid kan dus per opdrachtgever of branche verschillen. Neem een termijn die je eerder voor een andere opdracht hoorde niet zonder controle over: vraag de nieuwe opdrachtgever welke eis voor deze specifieke opdracht geldt.

Als de opdrachtgever een nieuwe VOG verlangt, vraag dan vóór de aanvraag om de gegevens die daarvoor nodig zijn. Denk aan de juiste organisatienaam, de functieomschrijving, het screeningsprofiel en de gewenste recentheid. Een algemene mededeling dat er een VOG nodig is, geeft je niet genoeg informatie om te controleren of de aanvraag bij de opdracht past.

Gebruik als uitgangspunt dat je voor iedere nieuwe opdracht waarvoor een VOG nodig is opnieuw navraagt of een nieuwe aanvraag vereist is. Dat betekent niet dat je zonder overleg altijd opnieuw moet aanvragen: laat de opdrachtgever eerst bevestigen of de bestaande verklaring wordt geaccepteerd. Zo baseer je je keuze op de eisen voor de nieuwe opdracht, niet op een aanname dat één VOG voor al je klanten volstaat.

Begin met vaststellen welke sectorroute voor jouw werk geldt. Controleer daarna bij de opdrachtgever schriftelijk welke organisatiegegevens, werkzaamheden en screeningsprofiel bij de aanvraag horen. Vraag ook hoe recent de VOG moet zijn en of een bestaande verklaring wordt geaccepteerd.

Start pas als duidelijk is wie de aanvraag klaarzet en welke route je moet volgen. Leg onduidelijkheden eerst voor aan de opdrachtgever; zo kun je de aanvraaggegevens toetsen aan de concrete opdracht voordat je verdergaat.